Nanis Communication · Artikel Penuh
POLITIK DINAMIK, BUKAN “SWINGER’S CLUB”: RAFIZI PERLU MEMBEZAKAN REALITI DEMOKRASI DENGAN KIASAN YANG MENGUNDANG SALAH FAHAM
Kenyataan Rafizi Ramli ketika berucap dalam siri Jelajah Trak Kancil di DUN Pengkalan Batu, Melaka, sebagaimana dilaporkan oleh Rakyat Bijak pada 26 Oktober 2026, mengundang perbincangan tentang budaya politik negara, prinsip perjuangan dan pembentukan pakatan selepas pilihan raya.
Menurut laporan tersebut, Rafizi mengkritik ahli politik yang didakwa memilih parti berdasarkan peluang untuk menang dan mengekalkan kedudukan, bukannya berpegang kepada perjuangan serta kebajikan rakyat. Beliau turut menyindir amalan bertukar pakatan dengan menggunakan gambaran “bertukar pasangan”.
Sebagai seorang penganalisis politik, saya berpandangan bahawa kritikan terhadap politik oportunis merupakan perkara yang wajar dibincangkan. Namun, kita juga perlu membezakan antara pertukaran pakatan demi kepentingan peribadi dengan kerjasama politik yang dibentuk berdasarkan keperluan demokrasi, mandat rakyat dan kestabilan kerajaan.
Politik dinamik tidak semestinya politik tanpa prinsip.
1. Jangan samakan kerjasama politik dengan “swinger’s club”
Saya kurang bersetuju dengan penggunaan kiasan yang menyamakan perubahan pakatan politik dengan budaya “bertukar pasangan”, apatah lagi apabila gambaran sedemikian dikaitkan dengan parti-parti utama negara seperti UMNO, Barisan Nasional (BN), Pakatan Harapan (PH) dan PAS.
Istilah itu membawa konotasi sosial yang berbeza daripada realiti pembentukan kerajaan dalam sistem demokrasi berparlimen. Penggunaannya boleh mengundang salah faham seolah-olah semua kerjasama antara parti tidak mempunyai prinsip, matlamat atau pertimbangan dasar.
Politik ialah medan yang melibatkan kepentingan rakyat, perbezaan ideologi, rundingan dasar, pembahagian tanggungjawab dan keperluan mendapatkan sokongan majoriti. Tidak semua kerjasama mesti ditafsirkan sebagai pengkhianatan terhadap perjuangan asal.
Pada masa yang sama, mana-mana parti tidak seharusnya menggunakan alasan politik dinamik untuk menghalalkan tindakan yang bercanggah dengan janji kepada pengundi.
Persoalan yang lebih penting ialah: Apakah tujuan kerjasama itu? Apakah dasar yang dipersetujui? Adakah kepentingan rakyat dipelihara? Dan adakah pemimpin berani menjelaskan keputusan mereka secara terbuka?
Itulah ukuran yang lebih bermakna daripada sekadar menggunakan kiasan yang sensasi.
2. Realiti politik hari ini: Tidak semestinya satu parti mampu membentuk kerajaan sendiri
Dalam sistem demokrasi berparlimen Malaysia, pembentukan kerajaan Persekutuan bergantung pada keupayaan seseorang Perdana Menteri memperoleh kepercayaan majoriti ahli Dewan Rakyat, sebagaimana diperuntukkan dalam Perkara 43(2)(a) Perlembagaan Persekutuan.
Realiti ini bermakna sesebuah parti atau gabungan perlu mengambil kira jumlah kerusi, sokongan wakil rakyat serta kemungkinan mencapai persefahaman dengan pihak lain.
Oleh itu, kerjasama antara parti yang pernah menjadi lawan politik bukan sesuatu yang dengan sendirinya membuktikan bahawa prinsip perjuangan telah ditinggalkan.
Namun, kerjasama sedemikian perlu mempunyai asas yang boleh dipertanggungjawabkan. Pengundi berhak mengetahui sebab sesuatu pakatan dibentuk, apakah kompromi yang dibuat dan bagaimana kepentingan mereka akan dilindungi.
Selepas PRU15 pada 2022, Malaysia menyaksikan pembentukan Kerajaan Perpaduan selepas keputusan pilihan raya tidak menghasilkan satu gabungan yang memperoleh majoriti mudah secara bersendirian. Datuk Seri Anwar Ibrahim kemudiannya dilantik sebagai Perdana Menteri ke-10.
Peristiwa ini menunjukkan bahawa pembentukan kerajaan boleh memerlukan rundingan merentas blok politik yang sebelumnya bersaing dalam pilihan raya.
Justeru, tidak tepat jika setiap bentuk kerjasama politik dianggap sebagai bukti bahawa semua pihak telah menggadaikan prinsip. Sebaliknya, prinsip, kandungan persetujuan dan hasil pentadbiran perlu dinilai secara berasingan.
3. Kerajaan Perpaduan UMMAH dan gagasan Rumah Besar UMNO
Dalam perbahasan mengenai masa depan politik Melayu, gagasan kerjasama antara UMNO dan PAS boleh dibincangkan melalui konsep penyatuan, persefahaman dan kepentingan bersama.
Kedua-dua parti mempunyai sejarah, tradisi, kepimpinan serta pendekatan politik masing-masing. Kedua-duanya juga mempunyai asas keahlian Melayu yang besar dalam landskap politik negara.
Dari sudut ini, gagasan Rumah Besar UMNO boleh dijadikan ruang perbincangan tentang bagaimana kekuatan politik Melayu dapat diselaraskan tanpa semestinya menuntut semua pihak menghapuskan identiti masing-masing.
Kerjasama UMNO-PAS, jika dipersetujui oleh kepimpinan dan diterima oleh akar umbi, boleh dibahaskan sebagai satu usaha membina persefahaman politik ummah.
Namun, konsep penyatuan tidak boleh terhenti pada sentimen kaum atau agama semata-mata. Ia mesti disertai agenda ekonomi, pendidikan, peluang pekerjaan, kos sara hidup, pembangunan luar bandar dan keadilan sosial untuk seluruh rakyat Malaysia.
Jika istilah “Kerajaan Perpaduan UMMAH” mahu diketengahkan, ia harus dijelaskan sebagai gagasan atau cadangan politik, bukannya dianggap sebagai kerajaan yang telah terbentuk.
Begitu juga, sebarang kerjasama yang melibatkan parti-parti Sabah dan Sarawak memerlukan rundingan, persetujuan serta pertimbangan kepentingan wilayah masing-masing.
Tiada gabungan boleh dianggap mempunyai mandat untuk memerintah sebelum sokongan yang diperlukan benar-benar diperoleh.
4. PH, Bersatu dan kemungkinan kerjasama di peringkat negeri
Dalam politik Malaysia, kerjasama di peringkat Persekutuan dan negeri tidak semestinya mempunyai bentuk yang sama.
Parti-parti boleh mempunyai pendirian berbeza dalam sesuatu pilihan raya, tetapi pada masa yang lain membuat persefahaman berdasarkan isu tertentu, kepentingan negeri atau keperluan pentadbiran.
Oleh itu, kemungkinan kerjasama antara PH dan Bersatu di Selangor atau negeri-negeri lain wajar dinilai berdasarkan kenyataan rasmi, persetujuan yang diumumkan dan perkembangan sebenar.
Dakwaan bahawa sesuatu parti akan bekerjasama dengan pihak tertentu tidak boleh dianggap sebagai fakta muktamad tanpa pengesahan.
Begitu juga, pengalaman kerjasama politik pada pilihan raya terdahulu tidak semestinya membuktikan bahawa kerjasama sama akan berulang dalam PRU16.
Politik sentiasa berubah. Akan tetapi, setiap perubahan perlu dijelaskan kepada pengundi supaya mereka dapat menilai sama ada keputusan pemimpin selari dengan mandat dan tawaran yang dikemukakan kepada rakyat.
5. Prinsip Islam: Berhati-hati dalam membuat andaian dan menjaga tutur kata
Sebagai sebuah negara yang meletakkan Islam sebagai agama Persekutuan, perbahasan politik juga wajar mengambil kira nilai akhlak, adab dan tanggungjawab dalam pertuturan.
Islam mengajar umatnya supaya menjauhi prasangka yang tidak berasas. Surah al-Hujurat, ayat 12, mengingatkan orang beriman agar menjauhi banyak prasangka kerana sebahagiannya merupakan dosa.
Bagaimanapun, kita perlu membezakan antara prasangka yang tercela dengan analisis politik yang berasaskan maklumat, bukti dan penilaian terhadap kemungkinan masa depan.
Membuat ramalan tentang kemungkinan pembentukan kerajaan bukan secara automatik suatu kesalahan dari sudut agama. Yang perlu dielakkan ialah tuduhan tanpa bukti, fitnah, penghinaan serta penggunaan bahasa yang tidak wajar terhadap pihak lain.
Atas prinsip itu, semua pemimpin politik, termasuk Rafizi sendiri dan pemimpin parti-parti lain, harus mengutamakan hujah yang jelas serta kritikan yang berfakta.
Kita boleh menolak politik oportunis tanpa perlu merendahkan keseluruhan proses pembentukan pakatan dengan kiasan yang membawa konotasi negatif.
6. MCA dan BN: Perbezaan dalaman perlu diselesaikan melalui rundingan
Dalam BN sendiri, perbezaan pandangan antara parti komponen merupakan perkara yang perlu ditangani secara matang.
Jika terdapat kebimbangan atau bantahan yang dibangkitkan oleh MCA berhubung sesuatu isu, perkara tersebut wajar dibawa ke meja rundingan dan diselesaikan melalui saluran kepimpinan yang sewajarnya.
Pengerusi BN, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi, mempunyai peranan penting dalam menyelaras perbincangan antara parti komponen, memastikan komunikasi berjalan dengan baik dan mengelakkan salah faham daripada berlarutan.
Namun, penyelesaian yang berkesan memerlukan semua pihak bersedia mendengar, mengemukakan alasan dan mencari titik persetujuan.
Menjelang hari penamaan calon, jika terdapat pertikaian yang boleh menjejaskan persiapan pilihan raya, rundingan awal menjadi semakin penting. Isu yang tidak diselesaikan boleh mengganggu penyelarasan jentera, menimbulkan kekeliruan dalam kalangan anggota dan menjejaskan keyakinan pengundi.
BN perlu memberikan perhatian kepada perkara tersebut tanpa mengetepikan hak setiap parti komponen untuk menyuarakan pandangan.
7. Ukuran sebenar politik ialah amanah dan khidmat kepada rakyat
Dalam satu perkara, peringatan Rafizi patut membuka ruang perbincangan yang serius: ahli politik tidak seharusnya menjadikan kedudukan sebagai matlamat tunggal perjuangan.
Rakyat memilih wakil rakyat untuk menyelesaikan masalah, memperjuangkan kepentingan kawasan dan memastikan dasar kerajaan memberi manfaat kepada masyarakat.
Sebab itulah semua parti perlu mempunyai tawaran dasar yang jelas, rekod perkhidmatan yang boleh dinilai dan pendirian yang dapat diterangkan kepada pengundi.
Jika parti membuat kerjasama baharu, mereka perlu menjelaskan sebabnya. Jika berlaku perubahan dasar, mereka perlu menerangkan kesannya. Jika terdapat percanggahan antara janji terdahulu dengan tindakan semasa, mereka perlu bersedia menjawab persoalan rakyat.
Inilah prinsip akauntabiliti yang patut dipertahankan oleh semua pihak tanpa mengira sama ada mereka berada dalam kerajaan atau pembangkang.
Politik dinamik bukan lesen untuk melakukan apa sahaja. Sebaliknya, politik dinamik menuntut kebijaksanaan membaca perubahan, kemampuan berunding dan kesediaan mempertahankan prinsip yang benar-benar penting kepada rakyat.
PENUTUP: Berbeza pandangan, tetapi jangan mengelirukan rakyat
Dalam politik, tiada apa yang mustahil. Pakatan boleh berubah, persefahaman baharu boleh dibentuk dan kerajaan campuran boleh muncul daripada rundingan selepas pilihan raya.
Namun, kemungkinan tersebut tidak boleh dianggap sebagai ramalan pasti tentang siapa yang akan memerintah selepas PRU16.
Yang perlu dipastikan ialah setiap kerjasama mempunyai asas yang munasabah, setiap keputusan dibuat secara bertanggungjawab dan setiap pemimpin bersedia menjelaskan pendirian mereka kepada rakyat.
Kritikan Rafizi terhadap politik yang mementingkan kedudukan wajar dinilai berdasarkan hujah dan bukti. Pada masa yang sama, penggunaan kiasan seperti “swinger's club” atau “bertukar pasangan” juga wajar dipersoalkan apabila ia mengaburkan perbezaan antara perebutan kuasa dengan proses pembentukan kerajaan secara demokrasi.
Kita tidak memerlukan politik yang sekadar pandai bermain kata-kata. Kita memerlukan politik yang matang, berprinsip, telus dan mengutamakan amanah kepada rakyat.
Perbezaan ideologi boleh dibahaskan. Kerjasama boleh dirundingkan. Persaingan boleh diteruskan. Tetapi maruah wacana politik dan kepentingan rakyat mesti sentiasa menjadi keutamaan.
← Kembali ke page utama Nanis Communication