PRN MELAKA: PH–BERSATU MAMPU MENGUBAH PETA POLITIK, ATAU SEKADAR PERSEFAHAMAN STRATEGIK?

Politik bukan sekadar siapa berkawan dengan siapa, tetapi siapa mampu membaca perubahan undi rakyat

Menjelang Pilihan Raya Negeri (PRN) Melaka, landskap politik negara sekali lagi memperlihatkan kemungkinan berlakunya penjajaran semula antara parti-parti politik. Perbincangan mengenai kerjasama Pakatan Harapan (PH) dengan Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu) bukan sekadar isu hubungan antara pemimpin, malah membuka persoalan lebih besar tentang masa depan politik Melayu, kedudukan UMNO dan Barisan Nasional (BN), serta bentuk persaingan yang bakal terbawa-bawa ke Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16).

Saya melihat perkembangan ini daripada sudut analisis politik yang lebih luas. Kita tidak seharusnya menilai sesuatu kerjasama hanya berdasarkan siapa yang memulakannya atau siapa yang dikatakan terdesak mencari sokongan. Sebaliknya, kita perlu bertanya: apakah kepentingan strategiknya, kelompok pengundi manakah yang berpotensi dipengaruhinya, dan sejauh manakah kerjasama tersebut mampu diterjemahkan kepada undi sebenar?

Inilah persoalan yang perlu diberikan perhatian menjelang PRN Melaka.

1. Kerjasama PH–Bersatu: Isyarat politik yang tidak boleh dipandang ringan

Perbincangan mengenai kerjasama PH dengan Bersatu perlu dilihat dalam konteks perkembangan politik semasa, khususnya rundingan kerjasama antara kerajaan negeri Selangor dengan wakil-wakil Bersatu.

Pada 8 Oktober 2026, Menteri Besar Selangor, Datuk Seri Amirudin Shari, menjelaskan bahawa rundingan berkenaan masih berjalan dan belum dimuktamadkan. Perkembangan itu menunjukkan bahawa saluran persefahaman antara kedua-dua pihak sedang diteroka, tetapi ia tidak wajar disamakan secara automatik dengan pembentukan sebuah gabungan pilihan raya nasional. [1]

Dalam masa yang sama, pembatalan pendaftaran Perikatan Nasional (PN) oleh Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia (RoS) pada 20 Oktober menambah satu lagi dimensi kepada pergolakan politik ini. Bagaimanapun, Mahkamah Tinggi pada 22 Oktober membenarkan permohonan penangguhan pelaksanaan keputusan tersebut sementara semakan kehakiman diputuskan. Oleh itu, status undang-undang dan hala tuju organisasi PN perlu dinilai berdasarkan perkembangan rasmi yang terkini. [2]

Apakah maknanya kepada PRN Melaka?

Maknanya, landskap persaingan tidak boleh lagi dibaca melalui formula lama semata-mata. Jika PH dan Bersatu mencapai persefahaman yang lebih tersusun, walaupun bermula dengan kerjasama mengenai urusan pentadbiran atau sokongan di dewan undangan negeri, perkembangan itu boleh membuka ruang kepada rundingan politik yang lebih luas.

Namun, kerjasama pentadbiran tidak semestinya bermaksud kedua-duanya akan bertanding bersama. Begitu juga, persefahaman di peringkat negeri tidak menjamin kerjasama yang sama akan diteruskan pada PRU16.

Persoalan sebenar bukan sekadar sama ada PH dan Bersatu boleh bekerjasama, tetapi sejauh manakah mereka mampu menyelaraskan kepentingan parti, pembahagian kerusi, calon dan mesej politik kepada pengundi.

2. PRN Melaka 2021: Kemenangan besar dari segi kerusi, tetapi bagaimana dengan undi?

Keputusan PRN Melaka pada 20 November 2021 memberikan pengajaran penting tentang hubungan antara jumlah undi, kadar keluar mengundi dan jumlah kerusi yang dimenangi.

Ketika itu, BN memenangi 21 daripada 28 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN), manakala PH memperoleh lima kerusi dan PN dua kerusi. Namun, BN memperoleh sekitar 38.4 peratus undi popular, PH 35.8 peratus dan PN 24.3 peratus. Kadar keluar mengundi pula sekitar 65.6 peratus. [3]

Angka ini memperlihatkan satu perkara yang tidak boleh diabaikan: kemenangan besar dari segi kerusi tidak semestinya menggambarkan penguasaan mutlak terhadap keseluruhan undi rakyat.

BN memperoleh majoriti besar kerusi, tetapi jumlah undinya tidak mencapai separuh daripada keseluruhan undi popular. PH pula mencatatkan bahagian undi yang hampir dengan BN, walaupun jumlah kerusinya jauh lebih kecil.

Apakah yang boleh kita pelajari?

Sistem pilihan raya yang berasaskan kemenangan calon di setiap kawasan membolehkan perubahan undi yang tidak terlalu besar di beberapa kerusi memberikan kesan besar terhadap keputusan keseluruhan. Pada masa yang sama, perpecahan undi antara parti-parti yang bertanding boleh mengubah siapa yang mendahului di sesuatu kawasan.

Oleh sebab itu, keputusan PRN Melaka 2021 tidak wajar dibaca sebagai jaminan bahawa pola yang sama akan berulang. Ia merupakan gambaran politik pada waktu tertentu, bukannya mandat kekal kepada mana-mana parti.

3. COVID-19 dan kadar keluar mengundi: Faktor yang perlu dinilai dengan cermat

PRN Melaka 2021 berlangsung ketika negara masih berhadapan dengan pandemik COVID-19. Kebimbangan terhadap keselamatan kesihatan dan kemungkinan kadar keluar mengundi yang rendah memang menjadi antara isu yang dibincangkan ketika itu. [4]

Dalam konteks ini, terdapat pandangan bahawa kebimbangan kesihatan mungkin mempengaruhi kesediaan sebahagian pengundi untuk keluar mengundi, termasuk pengundi yang tinggal di luar Melaka.

Namun, kita perlu membezakan antara fakta yang disokong data dengan andaian tentang tingkah laku sesuatu kelompok pengundi.

Tidak memadai untuk menyimpulkan bahawa pengundi Cina secara keseluruhannya tidak keluar mengundi kerana takut COVID-19, atau bahawa faktor tersebut sahaja menyebabkan BN menang besar. Untuk membuktikannya, kita memerlukan data mengikut kawasan, kadar keluar mengundi, komposisi pengundi dan perubahan sokongan antara pilihan raya.

Walau bagaimanapun, persoalan yang dibangkitkan itu tetap relevan: adakah keputusan 2021 benar-benar mencerminkan kekuatan politik yang berkekalan, atau sebahagiannya dipengaruhi oleh keadaan luar biasa ketika itu?

Inilah perkara yang wajar dikaji apabila membandingkan PRN 2021 dengan PRU15 pada November 2022.

4. PRU15: Isyarat bahawa politik Melaka sudah berubah

Keputusan PRU15 di Melaka memperlihatkan landskap yang jauh berbeza daripada PRN sebelumnya.

Daripada enam kerusi Parlimen di Melaka, PH memenangi tiga kerusi dan PN turut memenangi tiga kerusi, manakala BN tidak memenangi sebarang kerusi Parlimen. PN memperoleh kira-kira 30.9 peratus undi, PH 38.7 peratus dan BN 29.6 peratus. [5]

Keputusan ini penting kerana ia menunjukkan bahawa BN tidak dapat mengekalkan penguasaan yang diperlihatkan dalam PRN 2021 apabila berdepan pilihan raya umum dengan suasana politik yang berbeza.

PH mengekalkan kekuatan di beberapa kawasan, manakala PN menunjukkan keupayaan memenangi kerusi yang sebelum itu tidak dimenanginya dalam PRN negeri.

Antara contoh yang menarik ialah Parlimen Alor Gajah, yang dimenangi calon PH dengan majoriti 890 undi, dan Parlimen Jasin, yang dimenangi calon PN dengan majoriti 322 undi. [6]

Kedua-dua keputusan ini menunjukkan bahawa persaingan di sesuatu kawasan boleh ditentukan oleh perbezaan undi yang kecil.

Walau bagaimanapun, keputusan Parlimen tidak boleh dipindahkan secara langsung kepada keputusan DUN. Sempadan kawasan, calon, isu tempatan dan corak sokongan pengundi berbeza mengikut kerusi.

Pengajaran yang lebih besar ialah Melaka bukan sebuah negeri yang boleh dianalisis hanya melalui satu keputusan pilihan raya. Sokongan pengundi boleh berubah apabila konteks, calon dan pilihan gabungan berubah.

5. Adakah kerjasama PH–Bersatu mampu mengubah corak persaingan?

Sekiranya PH dan Bersatu mencapai persefahaman politik yang lebih luas, beberapa persoalan akan menjadi penting.

Pertama, adakah kedua-duanya mampu mengelakkan pertembungan sesama sendiri di kerusi yang mempunyai peluang untuk dimenangi?

Kedua, adakah penyelarasan tersebut mampu mengurangkan perpecahan undi antara pengundi yang sebelum ini memilih PH dengan pengundi yang memilih Bersatu atau PN?

Ketiga, adakah penyokong akar umbi kedua-dua pihak bersedia menerima kerjasama tersebut, terutama apabila mereka pernah berhadapan sebagai lawan dalam pilihan raya?

Inilah cabaran yang tidak boleh diselesaikan hanya melalui pengumuman pemimpin atau pemeteraian perjanjian.

Pengundi mempunyai pertimbangan sendiri. Ada yang mengutamakan parti, ada yang menilai calon, dan ada yang memberikan perhatian kepada prestasi kerajaan, kos sara hidup, peluang pekerjaan, perkhidmatan tempatan serta isu integriti.

Oleh itu, kerjasama politik hanya menjadi bermakna dari sudut pilihan raya apabila ia dapat diterjemahkan kepada penerimaan pengundi dan penyelarasan yang berkesan di peringkat kawasan.

Bagi Bersatu, persoalannya ialah sejauh mana parti itu mampu mengekalkan sokongan pengundi yang pernah memilihnya ketika bertanding dalam kerangka PN.

Bagi PH pula, persoalannya ialah bagaimana kerjasama sedemikian boleh dilaksanakan tanpa menjejaskan hubungan dengan rakan-rakan sedia ada, atau menimbulkan kekeliruan dalam kalangan penyokongnya.

Kedua-dua pihak perlu menjelaskan asas persefahaman mereka dengan terang. Jika tidak, kerjasama yang dirancang untuk menyelaraskan politik boleh menimbulkan pertentangan baharu di peringkat akar umbi.

6. BN–PAS atau BN–PN: Jangan samakan persefahaman dengan kesepakatan pilihan raya

Dalam tulisan yang menjadi bahan perbincangan ini, terdapat pandangan bahawa kerjasama BN dengan PAS atau PN boleh memberikan kelebihan kepada gabungan berkenaan melalui penyelarasan sokongan pengundi Melayu.

Pandangan itu wajar dibincangkan, tetapi ia juga perlu diuji melalui bukti dan pengalaman pilihan raya, bukannya diterima sebagai kesimpulan muktamad.

Kerjasama antara parti tidak semestinya menghasilkan penjumlahan undi secara automatik. Penyokong sesebuah parti tidak semestinya memindahkan undi mereka sepenuhnya kepada calon daripada parti rakan kerjasama.

Terdapat juga persoalan tentang pembahagian kerusi, kesesuaian calon, hubungan antara jentera parti dan penerimaan penyokong terhadap keputusan kepimpinan.

Jika dua parti mempunyai kekuatan di kawasan yang sama, mereka perlu menentukan calon yang akan bertanding dan cara mengurus persaingan dalaman. Jika mereka mempunyai asas sokongan yang berbeza, mereka pula perlu membuktikan bahawa kerjasama tersebut benar-benar dapat menghubungkan kelompok pengundi berkenaan.

Perkara yang sama terpakai kepada PH–Bersatu.

Dengan kata lain, tidak wajar menganggap mana-mana kombinasi politik akan memperoleh semua undi daripada parti-parti yang terlibat hanya kerana pemimpin mereka mencapai persetujuan.

Dalam pilihan raya, jumlah sokongan yang berpotensi bukan perkara yang sama dengan jumlah undi yang benar-benar diterima.

7. Adakah Anwar Ibrahim sedang mencari undi Melayu?

Ada pihak yang mentafsirkan kemungkinan kerjasama PH–Bersatu sebagai usaha Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, untuk mendapatkan sokongan Melayu yang lebih luas.

Itu merupakan satu tafsiran politik yang boleh dibincangkan, tetapi motif tersebut tidak wajar dianggap sebagai fakta yang telah dibuktikan tanpa kenyataan atau bukti yang mencukupi.

Dari sudut analisis, kerjasama rentas parti boleh mempunyai pelbagai tujuan: memastikan kestabilan pentadbiran, mendapatkan sokongan terhadap belanjawan, menyelaraskan dasar, mengurangkan konflik dalam dewan undangan negeri atau membentuk asas rundingan politik yang lebih luas.

Malah, perjanjian keyakinan dan perbekalan atau confidence and supply agreement (CSA) pada asasnya tidak semestinya membentuk gabungan pilihan raya. Bentuk dan skopnya bergantung pada kandungan perjanjian serta persetujuan pihak-pihak yang terlibat.

Oleh itu, persoalan yang lebih produktif ialah sama ada kerjasama tersebut akan membawa perubahan dalam dasar, pentadbiran dan strategi pilihan raya, bukannya membuat kesimpulan tentang motif seseorang pemimpin berdasarkan andaian semata-mata.

Dalam politik, niat boleh diperdebatkan. Tetapi kesan sesuatu keputusan perlu dinilai berdasarkan bukti.

8. PRN Melaka sebagai medan menguji strategi politik

PRN Melaka yang dijadualkan berlangsung pada 14 November 2026 menyediakan ruang untuk melihat bagaimana parti-parti menyesuaikan strategi mereka dalam keadaan politik semasa. [2]

Antara perkara yang perlu diperhatikan ialah:

Pembahagian kerusi: Adakah parti-parti yang mempunyai kepentingan bertindih mampu mencapai persetujuan tanpa menimbulkan pertikaian besar?

Pemilihan calon: Adakah calon yang diketengahkan mempunyai rekod perkhidmatan, penerimaan tempatan dan keupayaan menjawab isu rakyat?

Penerimaan pengundi: Adakah penyokong parti bersedia menerima calon daripada rakan kerjasama?

Kadar keluar mengundi: Adakah jumlah pengundi yang keluar mengundi berbeza daripada pilihan raya terdahulu?

Isu tempatan: Sejauh manakah persoalan ekonomi, pekerjaan, perumahan, kemudahan awam dan prestasi wakil rakyat mempengaruhi pertimbangan pengundi?

Kesinambungan kerjasama: Adakah persefahaman yang dibentuk di peringkat negeri mempunyai asas yang cukup kukuh untuk diteruskan selepas pilihan raya?

Jawapan kepada persoalan ini akan membantu menjelaskan kesan sebenar penjajaran semula politik. Ia juga akan memberikan gambaran yang lebih baik tentang sama ada kerjasama antara parti benar-benar mengubah corak persaingan atau sekadar mengubah kedudukan politik di peringkat kepimpinan.

Kita tidak perlu membuat ramalan siapa yang akan menang untuk memahami kepentingan PRN ini. Apa yang lebih penting ialah mengenal pasti faktor yang boleh mengubah keputusan dan menilai bukti apabila keputusan sebenar diumumkan.

9. Menjelang PRU16: Politik kerjasama memerlukan lebih daripada persetujuan pemimpin

Kemungkinan kerjasama antara PH dan Bersatu turut menimbulkan persoalan tentang hala tuju politik menjelang PRU16.

Jika persefahaman tersebut berkembang daripada urusan pentadbiran kepada kerjasama pilihan raya, kedua-dua pihak perlu menentukan prinsip bersama, pembahagian kawasan, mekanisme menyelesaikan pertikaian dan pendekatan terhadap rakan politik yang lain.

Jika tidak, perbezaan kepentingan boleh menyebabkan persefahaman itu terbatas kepada keadaan tertentu sahaja.

Begitu juga, mana-mana kerjasama yang melibatkan BN, PAS atau parti-parti lain perlu melalui proses penyelarasan yang realistik. Hubungan antara pemimpin di peringkat pusat tidak semestinya sama dengan hubungan antara jentera parti di peringkat negeri dan kawasan.

Dalam konteks ini, PRN Melaka boleh menjadi satu medan untuk menguji kemampuan parti-parti menyesuaikan diri dengan perubahan landskap politik. Namun, keputusan di Melaka tidak semestinya menentukan bentuk gabungan yang akan terbentuk pada PRU16 kerana setiap negeri mempunyai komposisi pengundi, sejarah politik dan kepentingan tempatan yang berbeza.

Kita juga tidak boleh mengabaikan hakikat bahawa pengundi semakin mempunyai pelbagai pilihan politik. Sokongan kepada parti tradisional bukan sesuatu yang boleh dianggap kekal, dan sokongan kepada gabungan baharu juga perlu dibuktikan melalui pilihan raya.

10. Kesimpulan: Nilai kerjasama melalui hasil, bukan persepsi

Pada pandangan analitis, perkembangan yang melibatkan PH dan Bersatu wajar diperhatikan secara serius, tetapi tidak harus ditafsirkan secara berlebihan.

PRN Melaka 2021 menunjukkan BN memenangi 21 daripada 28 kerusi DUN. PRU15 pula memperlihatkan BN kehilangan kesemua enam kerusi Parlimen di negeri tersebut, sementara PH dan PN masing-masing memenangi tiga kerusi.

Dua keputusan ini menggambarkan bahawa kedudukan politik boleh berubah mengikut masa dan konteks. Ia juga menunjukkan mengapa mana-mana parti tidak seharusnya menganggap kejayaan terdahulu sebagai jaminan untuk pilihan raya seterusnya.

Jika PH dan Bersatu berjaya mencapai persefahaman yang lebih tersusun, kesannya perlu dinilai melalui pelaksanaan sebenar, penerimaan pengundi dan keputusan pilihan raya. Jika kerjasama itu tidak berkembang, atau gagal diterjemahkan kepada penyelarasan yang berkesan, kesannya juga perlu dinilai berdasarkan bukti yang sama.

Begitu juga dengan BN dan parti-parti yang mungkin bekerjasama dengannya. Kesepakatan politik hanya mempunyai nilai pilihan raya apabila ia disokong oleh calon yang diterima, jentera yang berfungsi dan tawaran dasar yang meyakinkan rakyat.

Akhirnya, politik bukan sekadar permainan angka antara parti. Ia ialah proses mendapatkan kepercayaan rakyat yang boleh berubah apabila keadaan berubah.

PRN Melaka bukan sekadar ujian kepada kekuatan parti, tetapi juga ujian kepada keupayaan pemimpin membaca kehendak rakyat.

Dalam demokrasi, tidak ada mana-mana gabungan yang boleh menuntut kemenangan hanya berdasarkan sejarah, persefahaman atau keyakinan sendiri. Keputusan akhirnya terletak pada pengundi.

Dan itulah hakikat politik yang perlu kita hadapi dengan fikiran terbuka, analisis yang berasaskan fakta dan kesediaan menerima keputusan rakyat.

Shahbudin Embun
Penganalisis Politik

“Katakanlah yang benar walaupun ia pahit.”

Rujukan ringkas

[1] The Star, 8 Oktober 2026, laporan mengenai rundingan kerjasama kerajaan Selangor dengan Bersatu.

[2] BERNAMA, 20 dan 22 Oktober 2026, laporan mengenai keputusan RoS berhubung PN serta penangguhan pelaksanaannya oleh Mahkamah Tinggi.

[3] Data keputusan PRN Melaka 2021, berdasarkan data pilihan raya yang merujuk kepada Suruhanjaya Pilihan Raya.

[4] Channel NewsAsia, November 2021, laporan mengenai kebimbangan COVID-19 dan kemungkinan kadar keluar mengundi dalam PRN Melaka.

[5] Keputusan PRU15 Parlimen Melaka, 19 November 2022, berdasarkan keputusan pilihan raya rasmi SPR.

[6] Kosmo!, 20 November 2022, laporan keputusan rasmi kerusi Parlimen Melaka.